<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.1d1 20130915//EN" "http://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.1d1/JATS-journalpublishing1.dtd">
<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" article-type="other" xml:lang="af">
<front>
<journal-meta>
<journal-id journal-id-type="publisher-id">LIT</journal-id>
<journal-title-group>
<journal-title>Literator - Journal of Literary Criticism, Comparative Linguistics and Literary Studies</journal-title>
</journal-title-group>
<issn pub-type="ppub">0258-2279</issn>
<issn pub-type="epub">2219-8237</issn>
<publisher>
<publisher-name>AOSIS</publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id pub-id-type="publisher-id">LIT-41-1637</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.4102/lit.v41i1.1637</article-id>
<article-categories>
<subj-group subj-group-type="heading">
<subject>Litera</subject>
</subj-group>
</article-categories>
<title-group>
<article-title>Vier gedigte uit Brandenburg</article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author" corresp="yes">
<contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0002-2995-6968</contrib-id>
<name>
<surname>Naud&#x00E9;</surname>
<given-names>Charl-Pierre</given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="AF0001">1</xref>
</contrib>
<contrib contrib-type="author">
<contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0001-6220-4445</contrib-id>
<name>
<surname>Bartlett-M&#x00F6;hl</surname>
<given-names>Rentia</given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="AF0002">2</xref>
</contrib>
<aff id="AF0001"><label>1</label>Department of Afrikaans, Dutch, German and French, Faculty of Humanities, University of the Free State, Bloemfontein, South Africa</aff>
<aff id="AF0002"><label>2</label>Private, Johannesburg, South Africa</aff>
</contrib-group>
<author-notes>
<corresp id="cor1"><bold>Corresponding author:</bold> Charl-Pierre Naud&#x00E9;, <email xlink:href="charlpierren@gmail.com">charlpierren@gmail.com</email></corresp>
</author-notes>
<pub-date pub-type="epub"><day>10</day><month>12</month><year>2020</year></pub-date>
<pub-date pub-type="collection"><year>2020</year></pub-date>
<volume>41</volume>
<issue>1</issue>
<elocation-id>1637</elocation-id>
<history>
<date date-type="received"><day>09</day><month>07</month><year>2019</year></date>
<date date-type="accepted"><day>06</day><month>10</month><year>2020</year></date>
</history>
<permissions>
<copyright-statement>&#x00A9; 2020. The Authors</copyright-statement>
<copyright-year>2020</copyright-year>
<license license-type="open-access" xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/">
<license-p>Licensee: AOSIS. This work is licensed under the Creative Commons Attribution License.</license-p>
</license>
</permissions>
</article-meta>
</front>
<body>
<sec id="s0001">
<title>Auf dem Heimweg</title>
<verse-group>
<verse-line>Zehn Minuten von Zuhause entfernt</verse-line>
<verse-line>geraten wir in eine andere Welt. Dort</verse-line>
<verse-line>steht Bobrowski auf der Leiter, h&#x00E4;mmert</verse-line>
<verse-line>am Dach seiner Nebelh&#x00FC;tte und sch&#x00FC;ttelt</verse-line>
<verse-line>den Kopf &#x00FC;ber unsere Frage nach dem Weg</verse-line>
<verse-line>vor unseren F&#x00FC;&#x00DF;en. Auf den nixengr&#x00FC;nen</verse-line>
<verse-line>H&#x00FC;geln liegt ein Nachmittag, der schon</verse-line>
<verse-line>gestorben ist, in seinem Gl&#x00FC;ck vielleicht.</verse-line>
</verse-group>
<verse-group>
<verse-line>Auch wenn es sie g&#x00E4;be, Paralleluniversen</verse-line>
<verse-line>bedeuten, du kannst denselben Abzweig</verse-line>
<verse-line>nicht noch einmal verfehlen. Dieses Mal</verse-line>
<verse-line>wei&#x00DF; auch Bobrowski nicht weiter, er wohnt</verse-line>
<verse-line>gar nicht hier, und wir m&#x00FC;ssen es sein,</verse-line>
<verse-line>die in kalten Fingern ein armes l&#x00F6;chriges</verse-line>
<verse-line>Firmament aus glitzernder Pappe halten,</verse-line>
<verse-line>du an dem einen, ich am anderen Giebel.</verse-line>
</verse-group>
<verse-group>
<verse-line>Licht sickert aus dem Garten durch einen,</verse-line>
<verse-line>wo zwei mit ihren Schatten gehen und reden,</verse-line>
<verse-line>in einen dritten ohne Schatten, und was sie</verse-line>
<verse-line>sagen w&#x00FC;rden, steht als Rauch aus ihren</verse-line>
<verse-line>M&#x00FC;ndern &#x00FC;berm Schnee. Der Alte spuckt</verse-line>
<verse-line>N&#x00E4;gel, nickt &#x00FC;ber den First: Da entlang</verse-line>
<verse-line>k&#x00F6;nnt ihr verschwinden, und wir, Figuren,</verse-line>
<verse-line>die der Held einer Kom&#x00F6;die erz&#x00E4;hlt, folgen.</verse-line>
<verse-line>(Geist <xref ref-type="bibr" rid="CIT0001">2018</xref>:n.p.)</verse-line>
</verse-group>
</sec>
<sec id="s0002">
<title>&#x2018;working wood&#x2019;</title>
<verse-group>
<verse-line>heute fr&#x00FC;h</verse-line>
<verse-line>wieder, da war es</verse-line>
<verse-line>schon beinahe hell: Holz</verse-line>
<verse-line>unter den Bedingungen der Bucht.</verse-line>
<verse-line>&#x00C4;chzend, einsilbig, januarklar.</verse-line>
</verse-group>
<verse-group>
<verse-line>Ich suchte danach, in meiner Sprache,</verse-line>
<verse-line>doch es l&#x00E4;sst sich nicht h&#x00F6;ren in ihrem &#x00DC;berfluss</verse-line>
<verse-line>an Silben. Arbeitendes Holz ist so h&#x00E4;sslich</verse-line>
<verse-line>wie wirkendes schief.</verse-line>
</verse-group>
<verse-group>
<verse-line>Erst im flachen Schlaf knistert, was ich nicht mehr erlebte,</verse-line>
<verse-line>der gro&#x00DF;e Petroleumkauf der Teppichweber von Kuyan-Bulak</verse-line>
<verse-line>f&#x00FC;r die Trockenlegung des Sumpfs, dem das Fieber entschwirrte,</verse-line>
<verse-line>und die langwierigen Fragen der Leute unterm lodernden Dach</verse-line>
<verse-line>an Buddha, ob es wirklich brenne hier oder nicht doch woanders.</verse-line>
</verse-group>
</sec>
<sec id="s0003">
<title>Op pad huis toe</title>
<verse-group>
<verse-line>Tien minute van die huis af</verse-line>
<verse-line>beland ons in &#x2019;n ander w&#x00EA;reld. Daar</verse-line>
<verse-line>staan Bobrowski op &#x2019;n leer, timmer</verse-line>
<verse-line>aan die dak van sy newelige hut en skud</verse-line>
<verse-line>sy kop vir ons vraag na die weg</verse-line>
<verse-line>vir ons voete. Op die meermingroen</verse-line>
<verse-line>heuwels l&#x00EA; &#x2019;n namiddag reeds</verse-line>
<verse-line>gestorwe, vermoedelik in sy vrede.</verse-line>
</verse-group>
<verse-group>
<verse-line>Selfs al sou dit bestaan, die eweheelalle</verse-line>
<verse-line>beteken nie jy kan &#x2019;n afdraai</verse-line>
<verse-line>twee keer misloop nie. Hierdie keer</verse-line>
<verse-line>het Bobrowski ook nie raad nie, hy woon</verse-line>
<verse-line>glad nie hier nie, en dit moet &#x00F3;ns wees</verse-line>
<verse-line>wat so met koue vingers &#x2019;n gehawende</verse-line>
<verse-line>uitspansel van skitterkarton omhoog hou,</verse-line>
<verse-line>jy by die een gewel, ek by die ander.</verse-line>
</verse-group>
<verse-group>
<verse-line>Lig syfer van die tuin af deur een,</verse-line>
<verse-line>waar twee met hul skadu&#x2019;s geselsend</verse-line>
<verse-line>&#x2019;n skadulose derde instap, en wat hulle</verse-line>
<verse-line>wou s&#x00EA;, kom soos rook by hul</verse-line>
<verse-line>monde uit bo die sneeu. Die grysaard spuug</verse-line>
<verse-line>spykers, wys met kopknik oor die nok:</verse-line>
<verse-line>Verdwyn maar daarlangs. En ons, figure,</verse-line>
<verse-line>vertel deur die held in &#x2019;n klug, volg.</verse-line>
</verse-group>
</sec>
<sec id="s0004">
<title>&#x2018;working wood&#x2019;</title>
<verse-group>
<verse-line>vroegdag</verse-line>
<verse-line>weer, toe dit</verse-line>
<verse-line>byna lig is: hout</verse-line>
<verse-line>wat weens die omstandighede in die baai</verse-line>
<verse-line>kreun, eenlettergrepig, Januarie-skerp.</verse-line>
</verse-group>
<verse-group>
<verse-line>Ek het daarna gesoek, in my taal,</verse-line>
<verse-line>maar kon niks daarvan hoor in die oorvloed</verse-line>
<verse-line>sillabes nie. Hout wat bewerk word, is ewe ontwrig</verse-line>
<verse-line>as bewerkte hout wat skeef is.</verse-line>
</verse-group>
<verse-group>
<verse-line>Eers in ligte slaap knetter dit wat ek reeds deurgemaak het,</verse-line>
<verse-line>die matborduurders van Koejan-Boelak se groot petrolaankoop</verse-line>
<verse-line>om die moeras te dreineer waaruit die koors gons,</verse-line>
<verse-line>en hul langdradige vrae aan die Boeddha onder die brandende dak:</verse-line>
<verse-line>Brand dit werklik hier en nie iewers anders nie?</verse-line>
</verse-group>
<verse-group>
<verse-line>W&#x00E4;hrend ich tr&#x00E4;ume,</verse-line>
<verse-line>sie verloren geben zu k&#x00F6;nnen, anstatt sie verlieren zu m&#x00FC;ssen,</verse-line>
<verse-line>knarrt es vom Dachstuhl her von Vers&#x00E4;umnissen (<italic>wieder</italic></verse-line>
<verse-line><italic>nicht, noch und noch</italic>), l&#x00E4;sst die Fensterl&#x00E4;den versagen,</verse-line>
<verse-line>arbeitet an der T&#x00FC;r, gegen die ich gestern antrat,</verse-line>
<verse-line>dass sie nicht mehr schlie&#x00DF;t, w&#x00E4;hrend ich tr&#x00E4;ume,</verse-line>
<verse-line>es ist besser als die gelenkige Sprache im Traum,</verse-line>
</verse-group>
<verse-group>
<verse-line>redet es lange,</verse-line>
<verse-line>nachdem man es schlug,</verse-line>
<verse-line>den Zerfall des Hauses herbei.</verse-line>
<verse-line>(Geist <xref ref-type="bibr" rid="CIT0001">2018</xref>:n.p.)</verse-line>
</verse-group>
</sec>
<sec id="s0005">
<title>Die Vermissten</title>
<verse-group>
<verse-line>Zur Erinnerung f&#x00FC;r das Tier</verse-line>
<verse-line>lassen sie das Licht an.</verse-line>
<verse-line>Sie haushalten nicht,</verse-line>
<verse-line>mit Energie, sie entbehren.</verse-line>
</verse-group>
<verse-group>
<verse-line>Es jagt, sagen sie sich.</verse-line>
<verse-line>Zu leicht zu haben,</verse-line>
<verse-line>ist die B&#x00FC;chse erst mal ge&#x00F6;ffnet,</verse-line>
<verse-line>sind Gefl&#x00FC;gelgelee und geh&#x00E4;ckselte Knochen.</verse-line>
</verse-group>
<verse-group>
<verse-line>Sie vermissen das Fell, ihre H&#x00E4;nde,</verse-line>
<verse-line>feuchtkalt, erschrecken voreinander ohne den K&#x00F6;rper,</verse-line>
<verse-line>der ihnen beiden geh&#x00F6;rte.</verse-line>
</verse-group>
<verse-group>
<verse-line>Ihn treibt es unters tropfende Vordach,</verse-line>
<verse-line>qualmen, sie in den Garten, ab zum Bach,</verse-line>
<verse-line>der zorndick dem Sund zu l&#x00E4;uft.</verse-line>
</verse-group>
<verse-group>
<verse-line>Das gem&#x00E4;stete Biest jagt.</verse-line>
<verse-line>In den Daunen f&#x00FC;hlen sie seine Sehnsucht</verse-line>
<verse-line>nach etwas, das zappeln und bluten kann,</verse-line>
<verse-line>sticheln, dann dringt es vor zu ihnen,</verse-line>
<verse-line>dringt ein wie Hahnsamen ins Dotter,</verse-line>
<verse-line>bevor es zur Schale kommt.</verse-line>
</verse-group>
<verse-group>
<verse-line>Sie verzichten auf jeden Versuch,</verse-line>
<verse-line>es besser zu haben. Die T&#x00FC;ren bleiben offen,</verse-line>
<verse-line>die Fensterbeete bestrahlt von Watt,</verse-line>
<verse-line>brechen sie morgens auf zum Steg.</verse-line>
</verse-group>
<verse-group>
<verse-line>Er zittert an seinen Kr&#x00FC;cken,</verse-line>
<verse-line>seine Augen schwimmen in Tr&#x00E4;nen,</verse-line>
<verse-line>wenn sie loswatet, sich St&#x00FC;ck f&#x00FC;r St&#x00FC;ck entfernt</verse-line>
<verse-line>bis aufs Ger&#x00E4;usch des Widerstands,</verse-line>
<verse-line>den sie dem Wasser bietet, und beide,</verse-line>
<verse-line>K&#x00E4;lte und N&#x00E4;he, sind da.</verse-line>
<verse-line>(Geist <xref ref-type="bibr" rid="CIT0001">2018</xref>:n.p.)</verse-line>
</verse-group>
</sec>
<sec id="s0006">
<title>Kl&#x00E4;rung</title>
<verse-group>
<verse-line>Keinesfalls sei das Schwarz der letzten Gem&#x00E4;lde</verse-line>
<verse-line>ein Vorbote, so seine Tochter. Ihr Haar ist direkter</verse-line>
<verse-line>Nachfahre der sp&#x00E4;ten Palette, ein Strich so satt,</verse-line>
<verse-line>dass er bis nach Texas reicht. Wohin es mich zog,</verse-line>
</verse-group>
<verse-group>
<verse-line>Terwyl ek droom</verse-line>
<verse-line>dat ek iets kan opgee pleks van om dit te moet verloor,</verse-line>
<verse-line>knars die dakbalke van nalatighede (<italic>nog nie</italic>,</verse-line>
<verse-line><italic>en nogmaals nie</italic>), laat dit die luike ingee,</verse-line>
<verse-line>en werk dit in op &#x2019;n deur waarteen ek gister geskop het</verse-line>
<verse-line>en wat nie meer sluit nie; terwyl ek droom,</verse-line>
<verse-line>doen die hout beter as buigsame tale in &#x2019;n droom,</verse-line>
</verse-group>
<verse-group>
<verse-line>en praat dit lank</verse-line>
<verse-line>nadat dit gekap is</verse-line>
<verse-line>oor die verval van die huis.</verse-line>
</verse-group>
</sec>
<sec id="s0007">
<title>Die vermistes</title>
<verse-group>
<verse-line>Sodat die dier kan onthou,</verse-line>
<verse-line>los hulle die lig aan.</verse-line>
<verse-line>Hulle leef nie spaarsamig</verse-line>
<verse-line>met krag nie, hulle ontbeer.</verse-line>
</verse-group>
<verse-group>
<verse-line>Hy jag, vertel hul mekaar.</verse-line>
<verse-line>Te maklik,</verse-line>
<verse-line>di&#x00E9; hoenderkwab met gemaalde been</verse-line>
<verse-line>as die blik eers oopgeskroef is.</verse-line>
</verse-group>
<verse-group>
<verse-line>Hulle mis die pels, hul klamkoue hande</verse-line>
<verse-line>skrik vir mekaar sonder daardie lyfie</verse-line>
<verse-line>wat hulle gedeel het.</verse-line>
</verse-group>
<verse-group>
<verse-line>Uitgedryf na die druppende afdakkie rook hy vuriglik,</verse-line>
<verse-line>s&#x00FD; in die tuin tot by die stroompie</verse-line>
<verse-line>wat woed op pad na die baai.</verse-line>
</verse-group>
<verse-group>
<verse-line>Die vetgevoerde dier jag.</verse-line>
<verse-line>In die vere vind hulle sy verlange</verse-line>
<verse-line>na iets wat kan spartel en bloei,</verse-line>
<verse-line>met verwyte, dan dring dit by hulle op</verse-line>
<verse-line>soos haansaad wat &#x2019;n dooier binnedring</verse-line>
<verse-line>voordat die dop vorm.</verse-line>
</verse-group>
<verse-group>
<verse-line>Hulle laat vaar die pogings</verse-line>
<verse-line>om dinge te verbeter. Die deure bly oop,</verse-line>
<verse-line>en die vensterbanke straal van die watts</verse-line>
<verse-line>as hul soggens na die kaai loop.</verse-line>
</verse-group>
<verse-group>
<verse-line>Hy bibber op sy krukke,</verse-line>
<verse-line>sy o&#x00EB; swem in trane,</verse-line>
<verse-line>wanneer sy wadend stuk vir stuk verder raak</verse-line>
<verse-line>behalwe vir die geraas van verset</verse-line>
<verse-line>wat sy vir die water gee, en beide,</verse-line>
<verse-line>die koudheid &#x00E9;n nabyheid, daar is.</verse-line>
</verse-group>
</sec>
<sec id="s0008">
<title>Verheldering</title>
<verse-group>
<verse-line>Die swart van sy laaste skilderye was beslis geen</verse-line>
<verse-line>voorbode, verklaar sy dogter. Haar hare,</verse-line>
<verse-line>wat direk uit sy laat palet spruit, is &#x2019;n verfstreep s&#x00F3; vol en breed</verse-line>
<verse-line>dat dit tot in Texas strek. Waarheen dit my trek</verse-line>
</verse-group>
<verse-group>
<verse-line>seit ich zum ersten Mal aufbrach vor Tagesanbruch,</verse-line>
<verse-line>vierj&#x00E4;hrig, auf dem eisblauen Sitz in schlafrotem</verse-line>
<verse-line>Pullover und in Erwartung, nicht wissend wessen.</verse-line>
<verse-line>Eine Kordel hielt die Nacht im Fenster des Fiat</verse-line>
</verse-group>
<verse-group>
<verse-line>und die Str&#x00E4;hnen vom Anfang zusammen. Ich floss</verse-line>
<verse-line>ein in den Asphalt und die Wand, den Wald, Amseln</verse-line>
<verse-line>zeichneten sich ab im Ged&#x00E4;chtnis und dunkelten nach</verse-line>
<verse-line>auf den Masten in Texas, das ein Land aus steinaltem</verse-line>
</verse-group>
<verse-group>
<verse-line>Tannenhonig war, eine Leinwand, die das Schwarz</verse-line>
<verse-line>aus den morgentraurigen, formlosen Dingen sog,</verse-line>
<verse-line>es schluckte wie geschmolzenen Zucker, einer Kapelle</verse-line>
<verse-line>aus Amseln zum Futter, da wo die anfangen in Texas.</verse-line>
<verse-line>(Geist <xref ref-type="bibr" rid="CIT0001">2018</xref>:n.p.)</verse-line>
</verse-group>
</sec>
<sec id="s0009">
<title>Vier gedigte uit Brandenburg</title>
<verse-group>
<verse-line>Vertaal deur Charl-Pierre Naud&#x00E9; en Rentia Bartlett-M&#x00F6;hl</verse-line>
<verse-line>sedert my eerste voordagvertrek:</verse-line>
<verse-line>Vier jaar oud, op &#x2019;n ysblou motorsitplek, met my slaaprooi</verse-line>
<verse-line>jakkie aan, wagtend op iets, ek weet nie mooi wat nie.</verse-line>
<verse-line>&#x2019;n Ferweelkoord hou die nag buite die Fiat-venster</verse-line>
</verse-group>
<verse-group>
<verse-line>en die haarslierte van die begin bymekaar. Ek vervloei</verse-line>
<verse-line>in die teer, en die symuur, die woud, merels</verse-line>
<verse-line>vergestalt in my geheue en verdonker</verse-line>
<verse-line>op die drade in Texas, plek van steenoue</verse-line>
</verse-group>
<verse-group>
<verse-line>denneheuning, op &#x2019;n verfdoek wat die swart</verse-line>
<verse-line>uit die oggendtriestige, vormlose dinge suig</verse-line>
<verse-line>en afsluk soos lopende suiker, om &#x2019;n kapel</verse-line>
<verse-line>van merels te voer, by die punt in Texas, waar hulle begin.</verse-line>
</verse-group>
<sec id="s20010">
<title>Biografie: Sylvia Geist</title>
<p>Die digteres Sylvia Geist is in 1963 in Wes-Berlyn gebore en het daar grootgeword. Die gedigte kom uit haar jongste digbundel <italic>Fremde Felle</italic> (2018, Hanser-Berlyn), wat soos haar ander werk met groot lof en toekennings ontvang is. Sy kan tot die eerste rang van eietydse lewende digters in Duits gereken word. Sy woon in Duitsland se provinsie Brandenburg nie te ver van die Poolse grens af nie. Benewens skrywer is sy in die chemie gekwalifiseer.</p>
</sec>
<sec id="s20011">
<title>Enkele notas by die vertalings</title>
<list list-type="bullet">
<list-item><p><bold>Op pad huis toe:</bold> Die gedig bring &#x2019;n tipiese kontreipad in die oostelike platteland van Duitsland tot lewe. &#x2018;Brobowski&#x2019; is &#x2019;n verwysing na die digter Johannes Brobowski (1917&#x2013;1965). N&#x00E1; die verdeling van Duitsland in die sestigerjare word Brobowski deur die noodlot &#x2019;n burger van Oos-Duitsland omdat hy in die oostelike deel van Berlyn gewoon het.</p></list-item>
<list-item><p><bold>&#x2018;working wood&#x2019;:</bold> Die titel verwys na die klank wat hout maak as dit uitsit en inkrimp. Die gedig vermeld twee gedigte van Bertolt Brecht: &#x2018;Die tapytwewers van Koejan-Boelak vereer Lenin&#x2019; en &#x2018;Boeddha se gelykenis van die brandende huis&#x2019;.</p></list-item>
<list-item><p><bold>Verheldering:</bold> Hierdie gedig verwys na Kate Rothko, dogter van die kunstenaar Mark Rothko, wat oor haar pa se werk praat. Sy het swart hare en die kleur swart speel &#x2019;n rol in haar pa se werk. Die Rothko-kapel in Texas is &#x2019;n huldigingsplaats vir Rothko se werk. Die digter het my meegedeel dat sy as kind op vakansies met haar ouers na die woude van Oostenryk per motor gegaan het. Hierdie reise het ten dele deur die bele&#x00EB;rde Oos-Duitsland geloop en die pad word in surrealistiese verband gebring met die pad na Texas waar die Rothko-kapel staan.</p></list-item>
</list>
</sec>
</sec>
</body>
<back>
<ref-list id="references">
<title>Reference</title>
<ref id="CIT0001"><mixed-citation publication-type="book"><person-group person-group-type="author"><string-name><surname>Geist</surname>, <given-names>S.</given-names></string-name></person-group>, <year>2018</year>, <source><italic>Fremde felle gedichte</italic></source>, <publisher-name>Hanser Berlin</publisher-name>, <publisher-loc>Berlin</publisher-loc>.</mixed-citation></ref>
</ref-list>
<fn-group>
<fn><p><bold>How to cite this article:</bold> Naud&#x00E9;, C-P. &#x0026; Bartlett-M&#x00F6;hl, R., 2020, &#x2018;Vier gedigte uit Brandenburg&#x2019;, <italic>Literator</italic> 41(1), a1637. <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.4102/lit.v41i1.1637">https://doi.org/10.4102/lit.v41i1.1637</ext-link></p></fn>
<fn><p><bold>Note:</bold> The German poems are translated into English with permission from the author, Sylvia Geist. Please see the reference list of the article for more information.</p></fn>
</fn-group>
</back>
</article>